Inkuru nyamukuru
Uburyo bucunga amakuru y'ubutaka (LAIS), ari bwo bunyuzwamo ihererekanya ry'ubutaka mu Rwanda, bwongerewemo igice gishya cyitwa Land Data Access Portal, nk'uko The New Times yabitangaje ku wa Kane, tariki ya 29 Ukwakira 2026. Ni igice cy'urubuga rwo kubaza amakuru y'ubutaka, Amakuru.lands.rw, rucungwa n'Ikigo cy'Igihugu cy'Ubutaka (NLA), kandi cyakozwe ku bufatanye na GanzAfrica, ikigo gikora mu by'ubutaka, ubuhinzi n'ibidukikije.
Ibisobanuro
- Amadosiye yatinze. Umuyobozi Mukuru wa NLA, Grace Nishimwe, yavuze ko uru rubuga ruzafasha ibiro by'ubutaka n'ubuyobozi bw'uturere gukurikirana ihererekanya ry'ubutaka mu gihugu hose. Yavuze ko ruzagaragaza amadosiye y'ubutaka amaze iminsi irenga 30 adakemurwa mu gihugu hose n'uko abakozi bakurikirana ubusabe, rukagaragaza abakozi badakora ku madosiye kugira ngo babibazwe, hirindwa ko yirundanya. Abayobozi b'uturere n'abayobora ibiro by'ubutaka bikorerwamo serivisi zose ku rwego rw'akarere bazajya barukoresha bareba amadosiye buri munsi.
- Aho amadosiye yirunze. Nishimwe yavuze ko urubuga rwagaragaje ko amadosiye menshi ategereje ari muri Bugesera, Rwamagana, Musanze, Kamonyi na Gasabo, kandi ko utwo turere twoherejwemo abakozi n'abakorerabushake b'inyongera.
- Kureba ikibanza mu gishushanyo. Yavuze ko ubu buryo buzanafasha abantu kureba niba ubutaka bashaka kugura buri ahantu hafite igishushanyo mbonera cyemejwe, kigaragaza aho ibikorwa remezo bigomba kunyura mbere y'uko umuntu abona uruhushya rwo kubaka. Yavuze ko barimo gushyira ibishushanyo mbonera byemejwe muri LAIS kugira ngo iryo genzura rishoboke. Inkuru ntivuga igihe iryo genzura rizatangirira.
- Igihe bitwara. Umuyobozi w'Akarere ka Rulindo, Judith Mukanyirigira, yavuze ko rimwe na rimwe abaturage bategereza amezi atatu kugeza kuri ane ngo barangize ihererekanya ry'ubutaka, kandi ko uru rubuga ruzabyoroshya.
- Igitutu kiri muri Bugesera. Nk'uko NLA ibivuga, ihererekanya ry'ubutaka muri Bugesera ryavuye ku 5,000 muri 2018 rigera ku 30,000 muri 2025, kandi rishobora kugera ku 35,000 muri 2026. Inkuru ivuga ko abatuye akarere biteganyijwe ko bazava ku 550,000 bakagera kuri miliyoni 1.2 mu 2050.
- Abandi bashobora gukoresha amakuru. Athanase Akumuntu, Ushinzwe ikoranabuhanga by'agateganyo muri Minisiteri y'Ibidukikije, yavuze ko ibigo, abashakashatsi n'abikorera bashobora gusaba amakuru bakeneye kuri uru rubuga bakayahabwa ibiro by'ubutaka bimaze kubyemeza.
- Ibiri mu gitabo cy'ubutaka. Inkuru yifashisha imbonerahamwe y'ubutaka ya NLA: ubutaka bw'ubuhinzi bufite ibibanza bigera kuri miliyoni 8.3, birenze ibindi byose hamwe, ubwo guturaho bugera kuri miliyoni 1.7, n'amashyamba agera kuri miliyoni 1.1.
Icyo bisobanuye ku mitungo
Ku muguzi cyangwa ku ugurisha, ihererekanya ry'ubutaka rimara amezi ridakorwa ni amafaranga n'igihe bihagaze. Urubuga rugaragaza buri dosiye irengeje iminsi 30 ruha NLA uburyo bwo kubona aho ibyo bibera, akarere ku karere. Igenzura ry'igishushanyo mbonera riteganyijwe rifitiye abaguzi akamaro kurushaho: ikibanza kiri hanze y'igishushanyo cyemejwe gishobora kugorana kubonera uruhushya rwo kubaka, kandi ubu ni ibintu umuguzi agomba kwishakira ukwe. Mu gihe iryo genzura ritaratangira, banza urebe zone y'ikibanza mbere yo kucyishyura, atari nyuma.
Kuri Ziinga
Reba agaciro k'ikibanza ku rupapuro rwa Agaciro ka Ziinga, urebe icyo zone yemera ku mabwiriza ya zone, usome impapuro z'uturere twa Bugesera na Gasabo, cyangwa ugereranye ibiciro by'ubutaka byanditswe ku Ipimo ry'Imiturire mu Rwanda.