Inkuru nyamukuru
Ku wa Kabiri, tariki 20 Ukwakira 2026, Armand Zingiro, Umunyamabanga wa Leta muri Minisiteri y'Ibikorwaremezo, yitabye Umutwe w'Abadepite asubiza Komisiyo ishinzwe gukurikirana imikoreshereze y'imari n'umutungo bya Leta (PAC) ku bijyanye na raporo z'Umugenzuzi Mukuru w'Imari ya Leta. Yabwiye abadepite ko Kigali ikenera metero kibe z'amazi zigera ku 210,000 ku munsi, kandi ko ayo ibona aburaho metero kibe zigera ku 70,000, nk'uko The New Times yabitangaje.
Ibisobanuro
- Amazi menshi. Leta irimo imirimo ku nganda zitunganya amazi za Nzove na Kanzenze, hiyongereyeho ayo umushinga wa Nyabarongo II uteganyijwe gutanga.
- Kugera ku mazi. Minisitiri yavuze ko abagerwaho n'amazi bageze kuri 89%. Gahunda ya kabiri y'Igihugu yo kwihutisha iterambere (NST2) igamije 100%.
- Amazi apfa ubusa. Amazi atunganywa ariko ntagire icyo yinjiriza ikigo, harimo ameneka mu miyoboro, yageze kuri 30% mu gihembwe cya mbere cy'uyu mwaka w'ingengo y'imari, nk'uko The New Times na Kigali Today zombi zibivuga. Izo nkuru zombi zitanga imibare itandukanye y'umwaka wabanje, bityo nta na umwe uvugwa hano.
- Imiyoboro ishaje. Minisitiri yavuze ko bakomeje gusana imiyoboro ishaje, kuko ikiri imwe mu mpamvu nyamukuru zituma amazi apfa ubusa. Kigali Today ivuga ko umushinga ari uwo gusimbuza imiyoboro yose ishaje, bagatangirira ku birometero 30 umwaka utaha. Hatangijwe kandi amasezerano ashingiye ku musaruro n'amafoto y'icyogajuru yo gushakisha aho amazi ameneka.
- Gutinda. Perezida wa PAC, Valens Muhakwa, yaburiye ko hakiri gutinda mu kongera umusaruro w'amazi bishobora kubangamira kugera ku ntego, avuga amasoko 18 yateganyijwe y'imirimo y'amazi atarangiye. Abadepite babajije kandi impamvu amasezerano y'umushinga w'isukura rusange rya Kigali (Kigali Centralised Sewage System) yahagaritswe kandi ngo hari hamaze kwishyurwa ibirenga 94% by'agaciro kayo.
- WASAC. Depite Germaine Mukabalisa yabajije impamvu WASAC itashyikirije Umugenzuzi Mukuru w'Imari ya Leta raporo z'imari zayo kuva muri 2023. Minisitiri yavuze ko biteganyijwe ko ivugurura ritangira gushyirwa mu bikorwa mu cyumweru gitaha, kandi ko bategereje impinduka muri WASAC.
- Amazi yishyurwa mbere. Nyuma y'igerageza ryakorewe ku mavomo rusange, igerageza ry'amazi yishyurwa mbere ku ngo zifite imiyoboro riteganyijwe mu Ukuboza.
Minisitiri yabwiye abadepite ko yifuza kwizeza abaturage ko impeshyi itaha izaba itandukanye n'iyashize.
Icyo bivuze ku mitungo
Umuyoboro w'amazi akora buri munsi ni kimwe mu bigena agaciro k'inzu cyangwa ikibanza, kandi ibura ringana na kimwe cya gatatu cy'amazi akenewe buri munsi rigaragara cyane mu bice bya Kigali biri ku mpera z'imiyoboro. Abaguzi n'abakodesha bashobora kubaza umugurisha cyangwa nyir'inzu kangahe amazi abura n'iba inzu ifite ikigega cyo kuyabika. Inganda nshya n'isimburwa ry'imiyoboro, nibiza ku gihe, bizagabanya icyo kibazo, ariko abadepite babwiwe ko imishinga myinshi yatinze. Mubazi y'amazi yishyurwa mbere mu ngo, igerageza niriramuka rikozwe, izahindura uko ba nyir'amazu n'abakodesha bagabana fagitire z'amazi.
Kuri Ziinga
Gereranya uturere kuri Igipimo cy'Imiturire mu Rwanda no ku mpapuro z'uturere, urebe icyo ikibanza cyagenewe ku mabwiriza ya zone, kandi ubone igereranyo ry'agaciro k'inzu cyangwa ikibanza ku rupapuro rwa Agaciro ka Ziinga. Reba imitungo igurishwa n'inzu zikodeshwa.